Wat is zwangerschapsdiabetes en hoe wordt het getest? | wat-is-zwangerschapsdiabetes-test

Stel je voor: je staat in de winkel en je koopt zo’n fijne reep pure chocolade van 70%. Je hebt er trek in, je bent zwanger en je verdient het.

Maar je gedachten schieten meteen naar die afspraak volgende week. Die test voor zwangerschapsdiabetes. Je buik voelt een beetje zwaar en je hoofd zit vol vragen.

Wat betekent dit voor mij? En vooral: hoe werkt dat testen eigenlijk? Geen paniek.

Dit is iets waar heel veel vrouwen mee te maken krijgen. Het klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk best een logisch proces. Laten we het samen stap voor stap doornemen, zodat jij precies weet wat je te wachten staat. Je bent niet de eerste en je bent zeker niet de enige.

De basis: wat is het nu echt?

Zwangerschapsdiabetes, oftewel diabetes gravidarum, is een tijdelijke vorm van diabetes die alleen tijdens je zwangerschap optreedt. Het betekent dat je lichaam niet genoeg insuline aanmaakt om de bloedsuikerspiegel onder controle te houden.

Je placenta maakt hormonen aan die de werking van insuline remmen. Normaal gesproken past je lichaam zich daarop aan door meer insuline te produceren. Soms lukt dat niet goed genoeg.

Dan blijft er te veel suiker in je bloed zitten. Je baby krijgt die suiker ook via de placenta en groeit daardoor soms harder.

Dat wil je voorkomen. Het vervelende is: je voelt er vaak weinig van. Geen rare klachten, geen buikpijn, alleen misschien een enorme zin in zoetigheid. Daarom testen we bijna iedereen.

Niet om je bang te maken, maar om problemen voor jou en je kindje te voorkomen. Denk aan een te groot geboortegewicht, vroeggeboorte of een te lage bloedsuiker bij de baby direct na de geboorte.

Door het op tijd te ontdekken, kun je het vaak makkelijk managen met voeding en beweging. Soms is medicatie nodig, maar meestal begint het bij je dagelijkse keuzes. Je bent de baas over je eigen lijf, en dit is een van de manieren waarop je dat laat zien.

De GGD of verloskundige: wie test wat en wanneer?

De testen gebeuren meestal via je verloskundige of de GGD. Zij volgen de landelijke richtlijnen. Wanneer starten ze?

Meestal rond 24 tot 28 weken zwangerschap. Dat is het moment waarop de hormoonhuishouding op z’n hoogst is. Als je al eerder bekende risico’s hebt, zoals een BMI boven 30, een eerdere zwangerschapsdiabetes of een familiegeschiedenis van diabetes type 2, dan beginnen ze soms al eerder.

Rond de 16 weken bijvoorbeeld. Je verloskundige zal dit met je bespreken.

Zij verwijzen je door naar de GGD of een laboratorium in de buurt. De GGD stuurt je een uitnodiging met een datum en een tijd. Houd er rekening mee dat je ’s ochtends moet komen. Je mag namelijk vanaf 22:00 uur de avond ervoor niets meer eten.

Water mag wel, dat beïnvloedt de suiker niet. De test zelf is gratis.

In Nederland wordt deze test standaard vergoed door de basisverzekering. Je hoeft dus niets te betalen. Wel zo fijn om te weten.

Je hoeft je geen zorgen te maken over onverwachte kosten. De GGD heeft een vast protocol.

Materialen die ze gebruiken

Ze weten precies wat ze doen. Jij hoeft alleen maar op te komen dagen en je best te doen. De GGD of het lab heeft alles al voor je klaarstaan, net zoals je je misschien afvroeg bij het doen van zwangerschapstesten van de Action.

Je hoeft zelf niets mee te nemen, behalve je ID of paspoort en je zorgpas. Ze werken met een speciale suikeroplossing.

Dat is een flesje van 200 tot 250 milliliter vloeistof dat naar limonade smaakt. Het bevat precies 75 gram glucose.

Dat is een enorme berg suiker, ongeveer evenveel als in drie flinke klodders stroop op je pannenkoek. Ze gebruiken steriele naalden en buisjes voor het bloedonderzoek. Alles wordt netjes gelabeld. De verpleegkundige draagt handschoenen en zorgt voor een schone prikplek.

Stap-voor-stap: de 75 grams test (de GTT)

Dit is de meest gangbare test. De OGTT (Orale Glucose Tolerantie Test). Je kunt hem zien als een kleine sportieve uitdaging voor je lichaam.

Je lichaam moet laten zien dat het suikers goed kan verwerken. Hieronder leg ik je precies uit hoe het gaat.

De totale tijd die je in het gebouw doorbrengt is ongeveer 2 tot 2,5 uur. Neem een boek of je telefoon mee, en misschien een flesje water (als dat nog mag).

1. De nuchter prik (0 minuut): Zodra je binnenkomt, ga je eerst bloedprikken. Dit is de nuchtere meting. Je hebt dus al 10 tot 12 uur niets gegeten. De verpleegkundige prikt in je arm. Het doet even een klein scherp prikje, maar het is zo gebeurd. Ze vult een buisje van ongeveer 5 milliliter. Dit buisje wordt meteen opgestuurd naar het lab. Ze kijken naar je nuchtere bloedglucosewaarde. Deze moet lager zijn dan 5,1 mmol/l. Is die hoger? Dan is er meteen al een indicatie van zwangerschapsdiabetes.
2. De suikerdrank (minuut 0 tot 5): Nu krijg je het flesje met de 75 gram glucose. Je moet dit leegdrinken. Doe dit rustig, maar wel binnen 5 minuten. De smaak is heel zoet, soms een beetje muf. Als je het moeilijk vindt, kun je vaak een rietje krijgen. Soms mag je het mengen met een beetje water, vraag dit even na. Probeer het niet uit te spugen of te morsen. Je moet echt die 75 gram naar binnen krijgen. De tijd gaat nu in op het moment dat je de laatste slok neemt.
3. Wachten (minuut 5 tot 120): Nu is het wachten geblazen. Je mag de eerste twee uur niets eten of drinken (behalve dat slokje water dat je misschien nog mag). Blijf zitten. Ga niet even gauw boodschappen doen of een stuk wandelen. Je lichaam moet in ruststand de suiker verwerken. Ga rustig zitten, lees een tijdschrift, scroll op je telefoon of sluit je ogen even. De verpleegkundige zet een timer. Je mag de wachtkamer niet verlaten.
4. Eerste herhaalprik (minuut 120): Na precies twee uur (120 minuten) na de eerste slok, kom je in actie. De verpleegkundige prikt opnieuw in je arm (soms in de andere arm). Dit is de tweede meting. Ze vullen weer een buisje. Ze kijken naar je glucosewaarde na de suikerbelasting. Deze mag bij een zwangere vrouw niet boven de 7,8 mmol/l uitkomen. Zit je er boven? Dan is er sprake van zwangerschapsdiabetes. Zit je eronder? Goed gedaan!
5. De uitslag (direct of later): Soms heb je de uitslag van de nuchtere prik al binnen een halfuur. De uitslag van de tweede prik duurt vaak wat langer, soms een dag. De verloskundige belt je meestal met de uitslag. Is het goed? Dan hoef je verder niets te doen. Is het niet goed? Dan volgt er een gesprek over de volgende stappen.

De 1-uurs test (de verkorte versie)

Sommige verloskundigen gebruiken eerst een 1-uurs test. Dit is een verkorte versie om te kijken of je zwangerschapsdiabetes hebt. Je krijgt dan 50 gram glucose (ongeveer de helft van de grote test).

Je hoeft hier niet nuchter voor te zijn. Je mag dus gewoon ontbijten.

Je drinkt het drankje en na een uur word je geprikt. Als die waarde onder de 7,8 mmol/l blijft, is het goed. Als die hoger is, volgt alsnog de grote 2-uurs test. Dit is een filtertje om de drukte in de grote test te verminderen, net zoals je bij een goedkope zwangerschapstest soms twijfelt over de uitslag.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Er zijn een paar dingen die mis kunnen gaan. De grootste valkuil?

Je houdt je niet aan de nuchterheid. Je denkt: "Een klein kopje koffie met melk kan toch geen kwaad?" Of: "Ik neem nog gauw een banaantje." Helaas wel.

Melk en fruit bevatten suikers die je meting direct beïnvloeden. Je meet dan je nuchtere waarde niet, maar een waarde na eten. De uitslag is dan onbetrouwbaar en je moet terugkomen. Zorg dat je de avond ervoor om 22:00 uur echt stopt met eten.

Een andere fout is te veel bewegen vlak voor de test. Sporten verlaagt je bloedsuiker.

Als je vlak voor de test een uur gaat hardlopen, kan het zijn dat je lichaam de suiker zo verbrandt dat de testvals laag uitvalt. Blijf de dag ervoor en de ochtend zelf rustig. Ook het vergeten van de tweede prik komt voor.

De wekker gaat, je staat op, en je vergeet dat je die dag de test hebt. Zet meteen bij het horen van de uitslag van de eerste prik een wekker voor de volgende afspraak.

De GGD belt je namelijk met de uitslag van de nuchtere prik, en dan moet je meteen de datum van de tweede afspraak inplannen.

Wat te doen bij overgeven?

Je voelt je misselijk. Het zoete drankje zit niet lekker. Als je overgeeft binnen de eerste 30 minuten, is de test mislukt.

Je hebt dan niet genoeg suiker binnen gekregen. Je moet dan opnieuw komen.

Probeer de volgende keer wat langzamer te drinken of vraag om een rietje.

Soms mag je de test op een later moment opnieuw doen, soms met een andere dosering.

Verificatie-checklist: ben je er klaar voor?

Voordat je naar de GGD of het lab gaat, kun je deze checklist afvinken. Zo weet je zeker dat je goed voorbereid bent.

Het geeft een fijn gevoel om alles op een rijtje te hebben. Als je dit allemaal kunt afvinken, ben je er helemaal klaar voor. Je hebt het gedaan.

• De avond ervoor: Heb je je laatste maaltijd om 22:00 uur op? (Geen koek, geen fruit, geen melk in de thee).
• De ochtend zelf: Heb je alleen water gedronken? En niets gegeten?
• Spullen: Heb je je ID/paspoort en zorgpas bij je?
• Planning: Heb je ruimte in je agenda? De test duurt 2,5 uur.
• Ontspanning: Neem je iets mee om te doen? (Boek, telefoon, oordoppen).
• Contact: Weet je wie je moet bellen als je je niet goed voelt?
• Na de test: Heb je een plan om meteen daarna iets te eten? Je bloedsuiker kan even wegzakken.

Je hebt je lichaam en je baby geholpen door deze check te doen.

Het is soms even lastig, maar je bent een sterke moeder. Je doet dit goed. Na de test mag je meteen je favoriete ontbijtje halen. Misschien die pannenkoek met extra stroop. Je hebt het verdiend.