Wat is RS-virus en waarom is het gevaarlijk voor jonge baby's? | wat-is-rs-virus-uitleg

Een hoestje, een snotneus, een beetje koorts. Als moeder herken je het direct.

Meestal is het niets ernstigs, een gewone verkoudheid. Maar soms, heel soms, zit er iets groters achter dat je adem beneemt: het RS-virus. Het voelt alsof je van de een op de andere minuut in een medische achtbaan belandt.

Je baby kan ineens moeilijk ademen en je voelt je machtig. Dit virus is geen vage dreiging; het is de nummer één reden dat baby's onder de één jaar in het ziekenhuis belanden.

Begrijpen wat het is, geeft je de kracht om te handelen. Want hoewel het eng klinkt, weet je precies wat je moet doen als je de signalen herkent.

Wat is dat RS-virus eigenlijk?

RS-virus staat voor Respiratoir Syncytieel virus. Een mond vol, dus iedereen noemt het gewoon RS-virus.

Het is een superbesmettelijk virus dat vooral in de herfst en winter toeslaat. Iedereen krijgt het wel een keer, ook jij en ik. Meestal voel je je dan een paar dagen beroerd, net als bij een griepje.

Het begint met keelpijn, wat hoesten en een snotneus. Voor volwassenen en oudere kinderen is het vervelend, maar snel weer over.

Het gevaar zit hem in de allerkleinsten. Bij baby's, vooral in het eerste levensjaar, kan het virus de kleine luchtwegen flink opzwellen.

Stel je voor: een rietje waar je doorheen moet ademen, maar dan heel erg klein en nauw. Dat is wat er gebeurt. De slijmvliezen in de longen en de luchtpijp raken ontstoken en zitten vol slijm. Je baby moet veel harder werken om adem te halen. Het is niet zomaar een verkoudheidje; het is een aanslag op hun kwetsbare longen.

Waarom is het zo gevaarlijk voor jouw baby?

Het lichaam van een pasgeborene is nog volop in ontwikkelking. Hun longen en luchtwegen zijn nog klein en smal. Ze zijn bovendien niet sterk genoeg om het slijm goed weg te hoesten.

Wanneer het RS-virus toeslaat, zwelt het slijmvlies op en maakt het extra veel slijm aan.

Je baby raakt letterlijk verstopt van binnenuit. Het gevolg is benauwdheid.

Je ziet de ribben meetrekken bij elke ademhaling, je hoort een piepend of sissend geluid en je baby kan moeilijk drinken. Ademen kost zoveel energie dat ze soms stoppen met eten, wat weer leidt tot uitdroging. Vooral te vroeg geboren baby's of baby's met een hartaandoening lopen extra risico.

Maar ook een gezonde, volgroeide baby van drie maanden kan flink ziek worden.

Het virus kan leiden tot bronchiolitis (een ontsteking van de kleine luchtwegen) of longontsteking. In ernstige gevallen moet je kindje worden opgenomen in het ziekenhuis voor zuurstof of sondevoeding. Soms is beademing nodig, al is dat gelukkig zeldzaam. De angst die je als ouder voelt op dat moment, is onbeschrijfelijk. Je voelt je zo machteloos.

De signalen die je niet mag missen

Herkenning is het halve werk. Het begint vaak onschuldig.

Je baby heeft een loopneus, niest wat en is wat moe. Na een dag of twee komt de hoest erbij. Het is een droge, prikkelende hoest die overgaat in een diepe, krachtige hoest.

• Een piepend geluid bij de uitademing (het klinkt alsof er een ballon leegloopt).
• De huid trekt tussen de ribben of bij de hals naar binnen bij elke ademhaling (inspanning).
• Je baby wil niet drinken of doet maar een paar slokjes en is dan moe.
• Blauwige lippen of nagels (dat duidt op zuurstofgebrek).
• Extreem slaperig of juist heel erg prikkelbaar.

Vanaf nu gaat het snel. Je baby gaat sneller ademen dan normaal.

Tel de ademhalingen eens als je kindje rustig slaapt. Meer dan 60 ademhalingen per minuut is te veel.

Kijk ook naar de ribbenkast: bewegen ze heel ver mee? Als je deze signalen ziet, hoef je niet te twijfelen. Bel direct je huisarts of de huisartsenpost. Zeg duidelijk: "Ik vermoed RS-virus bij mijn baby, hij/zij is benauwd." Ze nemen je direct serieus.

Wat kun je doen? De praktische aanpak

Allereerst: ga niet zelf dokteren. Vraag niet te snel om antibiotica bij een virale infectie; er is geen drankje of pilletje dat het virus direct doodt.

Het is een kwestie van uitzieken en ondersteunen. Jouw taak is om je kindje zo comfortabel mogelijk te houden en ervoor te zorgen dat het genoeg vocht binnenkrijgt. Als de huisarts besluit dat je kindje thuis kan blijven, krijg je de opdracht om kleine beetjes te geven.

"Het gaat niet om de hoeveelheid die in één keer naar binnen gaat, maar om de totale hoeveelheid over de dag."

Een slokje water, een beetje borstvoeding of flesvoeding. Elk slokje is er een.

Leg je baby rechtop in je armen of in een stoeltje. Zwaartekracht helpt om de longen vrij te houden. Gebruik eventueel een neussprays van de drogist (fysiologisch zout) om het neusje te ontdoen van slijm. Een neuszuigertje helpt, maar je moet het voorzichtig doen.

Soms schrijft de arts medicijnen voor, zoals een pufje (Ventolin) om de luchtwegen te verwijden. Dit helpt om het ademen makkelijker te maken, maar het geneest het virus niet.

Als je kindje moet worden opgenomen, is dat eng, maar het is op de juiste plek. In het ziekenhuis kunnen ze zuurstof geven via een slangetje in de neus (sonde) of een kapje. Ze monitoren de hartslag en ademhaling 24 uur per dag.

Soms krijgt je kindje sondevoeding via een neus-maagsonde. Dat is een dun slangetje via de neus naar de maag.

Dit klinkt heftig, maar het geeft je kindje de rust om te heren zonder energie te verspillen aan drinken. De gemiddelde opnameduur is 3 tot 5 dagen.

Voorkomen is beter dan genezen (maar het is niet altijd te vermijden)

Je wilt het liefst een bubbel om je baby heen leggen. Helaas is het RS-virus overal.

Het zit in speelgoed, deurklinken en in de lucht. Toch kun je veel doen om de kans te verkleinen. Was je handen vaak, ook voor je je baby oppakt. Was het flesje en de spenen elke dag uitgekookt.

Probeer contact met verkouden mensen te vermijden. Zeg gerust nee tegen een knuffel van een oom die hoest.

Je bent dan geen zeur; je bent een beschermende moeder. Er bestaat ook een speciale bescherming voor de allerkwetsbaarste baby's: Synagis.

Dit is een injectie die elke maand wordt gegeven tijdens het RS-seizoen (november t/m april). Dit is een antilichaam dat het virus niet doodt, maar de baby tijdelijk beschermt. Helaas is dit, in tegenstelling tot de belangrijkste vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma, niet voor iedereen.

Alleen baby's die te vroeg geboren zijn (bijvoorbeeld voor week 35) of baby's met een ernstige hart- of longaandoening komen in aanmerking. De kosten zijn hoog (duizenden euros per kind per seizoen), waardoor het alleen voor een selecte groep is.

Voor de meeste gezonde baby's is het een kwestie van goed opletten, borstvoeding geven (geeft bescherming) en de hygiëne strak houden. Blijf verder uit de buurt van rook. Rook in huis vergroot de kans op een ernstig RS-virus bij je baby aanzienlijk.

Zorg dat je weet wat te doen. Sla het nummer van de huisartsenpost in je telefoon.

En vertrouw op je moedergevoel. Jij kent je kind het beste.

Als je denkt: 'Dit klopt niet', dan klopt het waarschijnlijk niet. Schroom niet om hulp te vragen.