Wat is de toeschietreflex en hoe stimuleer je deze kunstmatig?

Stel je dit even voor: je hebt je kleine wonder eindelijk op de wereld gezet. Je bent moe, een beetje emotioneel, en je kijkt naar je baby die honger heeft.

Je wilt zo graag voeden, maar er gebeurt van alles in je lijf en je weet niet precies wat.

Voelt het alsof er niks wil stromen? Dat is heel normaal. Die eerste dagen draaien allemaal om de magie van de toeschietreflex.

Zonder die reflex, diep geworteld in je moederinstinct, werkt borstvoeding gewoon niet. Je bent niet de enige die zich dit afvraagt; elke moeder maakt dit mee. En soms?

Soms heeft je lijf even een stuur in de goede richting nodig. Dat is wat we vandaag gaan doen.

Waarom je lichaam soms een duwtje nodig heeft

De toeschietreflex is eigenlijk een soort knop in je hoofd. Zodra je baby aan je tepel zuigt, stuurt je hersenen een seintje naar je lichaam: "Hallo, melk eruit!" Je schildklier maakt oxytocine aan.

Dat hormoon zorgt ervoor dat de melkblaasjes in je borsten samentrekken. Het voelt alsof je borsten vol en zwaar worden, of soms een tinteling of prikkeling geven.

Dat is het moment dat de melk gaat stromen. Zonder deze reflex blijft de melk als het ware 'opgesloten' in je borst, ook al maak je er genoeg aan. Wanneer heb je een zetje nodig? Nou, bijvoorbeeld als je baby te vroeg is geboren en nog te zwak is om goed te zuigen.

Of na een keizersnede, waardoor de hormonen wat langzamer op gang komen.

Soms zit je gewoon enorm in je hoofd door de stress van het moederschap en wil het niet lukken. Dan is kunstmatige stimulatie een uitkomst. Je gebruikt dan je handen of een kolfapparaat om dat seintje naar je hersenen te sturen, in plaats van dat je baby het doet. Zo help je je eigen lichaam een handje.

Wat je in huis moet halen voor een soepele start

Je hoeft niet meteen de duurste spullen in huis te halen. Voor de basistechnieken heb je eigenlijk alleen jezelf en je handen nodig.

Maar om het jezelf makkelijker te maken en je voor te bereiden op kolven, is dit een fijne basis.

Denk aan een comfortabele stoel, een warme kruik en een goede fles warme thee voor jezelf. Ontspanning is de helft van het werk. Voor de technische kant, mocht je willen kolven, is een goede borstkolf essentieel.

Kies voor een elektrische kolf die je op beide borsten tegelijk kunt gebruiken, dat scheelt enorm veel tijd. Merken als Medela (bijvoorbeeld de Swing Maxi) of Philips Avent (de Natural Expression) zijn populair en kosten tussen de €100 en €150.

Daarnaast zijn tepelkommetjes van Medela of Lansinoh fijn (rond de €15) om je tepel te beschermen als die gevoelig is. Tot slot: een bewaarzakje of -flesje om de melk in te vriezen, bijvoorbeeld van Difrax.

Stap 1: De mentale voorbereiding (ja, echt)

Voordat je ook maar iets aanraakt, moet je even bij jezelf te rade gaan. Je lichaam luistert naar je hoofd. Als jij gestrest bent, maakt je lijf adrenaline aan. En raad eens?

Adrenaline blokkeert de oxytocine. Dus hoe harder je je zorgen maakt, hoe minder melk er stroomt.

Zoek dus een rustige, warme plek op. Zet je telefoon op stil.

Zorg dat je niet gestoord wordt. Adem diep in en uit. Haal de geur van je baby in je op.

Denk aan je kleintje, of kijk naar een foto als hij of zij er even niet is.

Sommige moeders visualiseren een waterval of de melk die stroomt. Het klinkt zweverig, maar het werkt. Gun jezelf 5 tot 10 minuten om totaal tot rust te komen. Pas als jij ontspannen bent, kan je lichaam het signaal geven om melk te geven.

Stap 2: Handmatig stimuleren (de basis)

Deze techniek leer je eigenlijk het beste van een lactatiekundige, maar je kunt het ook zelf proberen.

Het doel is niet om de borst leeg te masseren, maar om de tepel en de areola (de donkere huid eromheen) te stimuleren net zoals een baby doet. Heb je moeite met aanleggen door vlakke tepels? Dan kunnen beste tepelvormers voor vlakke of ingetrokken tepels uitkomst bieden. Gebruik je duim en wijsvinger en plaats deze ongeveer 2 tot 3 centimeter achter de tepel, dus op de areola. Druk zachtjes naar je borstbeen toe. Vervolgens rol je je vingers zachtjes naar voren, richting de tepel.

Doe dit niet te hard, want je wilt de melkkanalen niet beschadigen. Wissel de druk en de positie een beetje af.

Doe dit ongeveer 2 tot 3 minuten. Herhaal dit rond de hele areola.

Het is de bedoeling dat je hiermee de melkstroom op gang brengt, niet dat je meteen een volle fles vangt. Je merkt het als het lukt: je voelt een tinteling of ziet druppels verschijnen.

Stap 3: De borstkolf gebruiken als 'trigger'

Een borstkolf bootst de zuigbeweging van een baby na. Als je een elektrische kolf gebruikt, zorg dan dat de schaal (het hoedje) goed past.

Hij moet niet knellen, maar ook niet te los zitten. Als je tepel te ver naar achteren wordt getrokken, is de maat te groot.

Een tepel die pijn doet, helpt je niet ontspannen. Test dit even rustig. Je hoeft niet meteen 15 minuten te kolven. Zet de kolf aan op een lage stand.

Laat de kolf een minuut of 5 'rustig' draaien. De meeste kolfen hebben een 'let-down' modus of stimulatiefase (snel ritme, lage zuigkracht).

Blijf hier even op zitten tot je voelt dat je borsten 'warm' worden of dat de melk begint te spuiten. Pas daarna schakel je over op de langzamere, krachtigere stand om te kolven. Lukt het niet binnen 5 minuten? Stop even. Schud je borsten, masseer ze zachtjes en probeer het over een uur opnieuw.

Stap 4: Combineren: hand en kolf

Dit is een gouden tip voor moeders die moeite hebben met de reflex. Kolven op de koudere dagen kan soms lastig zijn, maar door de borst die op dat moment niet wordt gekolft (of de borst die je net aan het kolven bent) zachtjes te masseren, help je de toeschietreflex een handje.

Druk met je vingers vanuit de oksel richting de tepel. Of gebruik de handmatige techniek (stap 2) terwijl de kolf aan staat. De combinatie van de druk van de kolf en de massage van je hand zorgt voor een dubbel signaal naar je hersenen.

Dit kan de reflex een flinke boost geven. Sommige vrouwen houden tijdens het kolven een warm washandje op hun borst.

De warmte ontspant de spieren en helpt de melk beter te stromen. Probeer dit eens uit; wist je bijvoorbeeld dat stress invloed heeft op je melkproductie? Het maakt echt verschil.

Veelgemaakte fouten die je wilt vermijden

Een veelvoorkomende fout is te hard knijpen of wrijven. Je borsten zijn gevoelig, vooral nu.

Ga niet 'kneden' als een deegbal. Dat werkt averechts en kan leiden tot ontstekingen of pijn. Blijf zacht en respectvol voor je lichaam.

De techniek zit 'm in het ritme en de locatie, niet in de kracht. Een andere valkuil is opgeven als het niet direct lukt.

De reflex kan soms even op zich laten wachten, zeker als je moe bent.

Geef het de tijd. Plan de sessies op vaste momenten, bijvoorbeeld 's ochtends en 's avonds. Routine helpt je lichaam wennen. En tot slot: let op je houding.

Zit je gebogen in een verkeerde stoel, dan span je spieren aan die de melkstroom tegenwerken. Zit rechtop, schouders ontspannen.

Controlelijstje: ging het goed?

Om zeker te weten dat je op de goede weg bent, kun je deze punten afvinken. Voel je vrij om dit elke keer te doen; het went vanzelf.

• Voelde je je ontspannen tijdens de stimulatie?
• Heb je een tinteling of een warm gevoel in je borsten gevoeld?
• Is er melk gaan stromen of druppelen?
• Was de pijn binnen de perken? (Een trekkend gevoel is normaal, scherp zeer niet)
• Heb je minstens 5 minuten de tijd genomen?

Als je de meeste punten met 'ja' kunt beantwoorden, ben je goed bezig. Je bent een moeder die het beste voor heeft met haar kind, en soms betekent dat dat je even moet helpen waar de natuur het even laat afweten. Dat is geen falen; dat is moederschap in optima forma.