Wat is de functie van de amandelen en wanneer moeten ze eruit? | amandelen-verwijderen-wanneer
Je kindje huilt, slaapt slecht en eet amper. Alles lijkt pijn te doen, vooral aan die keel.
De huisarts spreekt over amandelen. ‘Ze zijn flink gezwollen,’ zegt ze. En dan volgt die ene vraag: moeten ze eruit?
Een moederhart gaat meteen tekeer. Want wat ís dat eigenlijk, die amandelen? En is een operatie echt nodig?
Je wilt het beste voor je kind, maar je bent ook gewoon moe en bezorgd. Laten we dit samen uitzoeken, zonder ingewikkelde termen. Want een kind dat pijn heeft, dat voelt elke ouder in zijn of haar tenen.
Wat zijn amandelen eigenlijk?
Stel je voor: je kind rent buiten, ademt diep in en neemt een boel lucht mee naar binnen. Die lucht zit vol met stof, pollen en soms smerige bacteriën.
De amandelen zitten in de keel en de neus en vangen die rommel als het ware op. Ze zijn een soort schildwachten. Ze horen bij het immuunsysteem en helpen om indringers te herkennen en tegen te houden.
Er zijn twee soorten amandelen. De keelamandelen (tonsillen) zie je als je kind wijd open doet en ‘ahhh’ zegt.
Ze zitten links en rechts in de keel. De neusamandelen (adenoïden) zitten hoger, achter de neus. Die zie je niet zomaar. Beide soorten groeien bij kleine kinderen.
Ze pieken rond een jaar of 3 tot 6 en nemen daarna langzaam af. Dat is normaal. Je kunt het zien als een oefenplek voor het afweersysteem.
De amandelen herkennen virussen en bacteriën en zetten het immuunsysteem aan het werk. Zo leert je lichaam om ziektes sneller te verslaan. Vooral in de eerste jaren is dat best handig.
Een kind dat naar de opvang gaat, komt veel nieuwe micro-organismen tegen.
De amandelen zijn dan een soort schoolmeesters voor het afweersysteem. Maar soms worden die schildwachten te druk. Ze raken overbelast, worden te groot of raken chronisch geïnfecteerd.
Dan zorgen ze niet meer voor bescherming, maar voor overlast. En dan begint het dilemma: blijven of verwijderen?
Wanneer moeten ze eruit? De signalen die je niet moet missen
De meeste kinderen hebben best wel eens last van hun amandelen. Een zere keel na een verkoudheid is normaal.
Maar er zijn signalen die aangeven dat het misschien niet meer goed gaat.
Je hoeft niet meteen te denken aan een operatie, maar het is goed om ze te herkennen. Zo voorkom je dat je kind lang rondloopt met klachten. Een van de grootste rode vlaggen is snurken.
Een kind dat ’s nachts hard snurkt, moet vaak ook ademhalen via de mond. Dat zorgt voor een droge mond en een slechtere nachtrust.
Soms stopt het kind zelfs even met ademhalen (slaapapneu). Dat klinkt heftig, en dat ís het ook. Je kind wordt ’s ochtends moe wakker en is overdag hangerig of druk. Terugkerende keelontstekingen zijn ook een signaal.
Tel maar mee: hoe vaak heeft je kind in een jaar last van de amandelen?
Als het meer dan 5 tot 7 keer is, en steeds met koorts en pus op de amandelen, dan is dat een patroon. Soms is het nodig om de amandelen te verwijderen. Ook als je kind moeilijk kan slikken, afvalt of steeds weer antibiotica nodig heeft, is dat reden voor een gesprek met de KNO-arts.
En dan is er nog de situatie waarbij de amandelen zó groot zijn dat ze de doorgang in de keel blokkeren. Je kind praat dan alsof hij een aardappel in zijn mond heeft (de zogenaamde ‘blikken stem’). Slikken wordt moeilijk.
Eten gaat niet meer soepel. In zulke gevallen kan een operatie echt opluchten. Het is niet zielig om dat te overwegen. Soms is het nodig voor de ontwikkeling van je kind.
De operatie: hoe dat gaat en wat je kunt verwachten
De beslissing is genomen. De amandelen (soms samen met de neusamandel) moeten eruit.
Je kind is aangemeld in het ziekenhuis. Meestal gebeurt dit bij kinderen vanaf een jaar of 3. De operatie duurt ongeveer 30 tot 45 minuten. Twijfel je in de periode rondom de ingreep of je medische hulp moet inschakelen voor je kind?
Je kind krijgt volledige narcose. Dat voelt voor ouders vaak spannend, maar het is heel veilig en goed geregeld.
De KNO-arts verwijdert de amandelen via de mond. Er wordt niet gesneden aan de buitenkant van de huid. De wond geneest vanzelf. Soms worden de amandelen weggehaald met een warmte-apparaat (electrocauterie) of met een soort stofzuiger (microdebrider).
De arts bespreekt welke techniek het beste past bij jouw kind. Na de operatie blijft je kind meestal een nachtje in het ziekenhuis.
De eerste uren na de narcose mag het niets eten of drinken. Daarna mag het langzaam beginnen met water of ijs. Pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen worden goed geregeld.
Het is slim om alvast kinderparacetamol (bijv. 240 mg) in huis te halen, en misschien een zetpil als je kind niet wil slikken. Twijfel je over het herstel? Lees dan wanneer je de huisartsenpost moet bellen voor je kind.
De eerste week na de operatie is het wennen. Je kind heeft pijn bij het slikken. Ijsjes, koude drankjes (bijv. waterijsjes of een milkshake) helpen enorm.
Zacht eten zoals vla, pannenkoeken of aardappelpuree werkt goed. Harde dingen zoals chips of een appel mogen even niet.
De wond kan jeuken. Soms zie je een witte plek op de plek waar de amandelen zaten. Dat is normaal en geneest vanzelf.
De kosten: wat kost een amandeloperatie?
Een operatie aan de amandelen is een standaardbehandeling. De meeste zorgverzekeraars vergoeden het vanuit de basisverzekering.
Wel betaal je meestal eerst je eigen risico. Dat is wettelijk vastgesteld op €385 per jaar.
Als je kind nog geen eigen risico heeft (tot 18 jaar), dan betaal je in principe niets. Wel is het slim om dit vooraf met je zorgverzekeraar te checken. De totale kosten voor een amandeloperatie liggen vaak tussen de €1.200 en €2.500 per persoon.
Dat hangt af van het ziekenhuis, de duur van de opname en de precieze ingreep. Als er ook een neusamandel verwijderd wordt, ligt het bedrag iets hoger. In een privékliniek liggen de prijzen vaak hoger, soms wel €3.000 tot €4.000. De meeste ouders kiezen voor het ziekenhuis.
Het is handig om te weten dat je soms eigen bijdrage moet betalen voor medicijnen.
Paracetamol en ibuprofen zijn vaak goedkoop of al in huis. Maar soms krijg je ook een recept voor een sterkere pijnstiller of antibiotica.
Een flesje paracetamol siroop (100 ml) kost ongeveer €6,- tot €8,-. Een doosje zetpillen (10 stuks) rond €5,-. Houd hier rekening mee.
Soms zijn er extra kosten voor het aanvragen van een tweede mening (tweede consult) bij een andere KNO-arts.
Dat kan handig zijn als je twijfelt. De kosten daarvoor zijn meestal niet hoger dan €70,- tot €100,-. Overleg dit met je verzekering. Het is goed om te weten dat je recht hebt op een second opinion.
Tips voor thuis: zo help je je kind na de operatie
De operatie zit erop. Nu begint het herstel.
Het is fijn om je kind zoveel mogelijk comfort te geven. Een eigen kamer met rustige verlichting helpt. Zorg voor afleiding: een tablet met filmpjes, een rustig boekje of een spelletje. Zorg dat er genoeg drinken in huis is.
Koude drankjes werken als een soort verdovingsmiddel voor de keel. Probeer de eerste dagen zacht en koud eten aan te bieden. Denk aan:
Houd de pijn goed in de gaten. Vraag regelmatig: ‘Doet het zeer?’ Geef pijnstillers volgens de bijsluiter.
- Yoghurt of vla (niet te zuur)
- Ijsjes (waterijsjes of vanille-ijs)
- Pannenkoeken met poedersuiker (geen korstjes)
- Puree van aardappel of wortel
- Smoothies (zonder stukjes fruit)
Soms wil je kind niet eten of drinken door de pijn. Bied kleine slokjes aan. Bij aanhoudende oorontsteking bij kinderen helpt bellenblaas om te oefenen met ademhalen via de mond.
En een kus op het hoofd doet ook wonderen. Let op signalen van complicaties.
Bloed spugen, koorts boven de 39 graden of heel veel pijn na dag 5? Bel dan meteen de huisarts of de dienstdoende KNO-arts. Verder geldt: rust is het beste medicijn.
Geef je kind de tijd. De meeste kinderen zijn na een week of twee wel weer de oude. En jij?
Jij mag ook trots zijn op jezelf. Je hebt je kind geholpen. En dat is wat telt.