Waarom je tandvlees gevoeliger is tijdens de zwangerschap en de juiste zorg

Je staat voor de spiegel, je tandenborstel in je hand, en je voelt een steekje.

Alsof je tandvlees opeens een eigen wil heeft. Gisteren was alles nog rustig, vandaag voelt het alsof je elke keer bij het poetsen een klein gevecht aangaat.

Het is een van die zwangerschapskwaaltjes waar niemand je van tevoren over waarschuwt. Je bent niet de enige. Die extra gevoeligheid, het bloeden en de zwelling: het heeft een naam en een reden. En het goede nieuws? Je kunt er zelf ontzettend veel aan doen.

Wat is zwangerschapsgingivitis?

Laat ik het meteen even helder maken: die vervelende ontsteking aan je tandvlees heeft een officiële naam. Het heet zwangerschapsgingivitis. Het klinkt ingewikkeld, maar het is simpelweg een overdreven reactie van je tandvlees op het plak (dat kleverige laagje op je tanden) door je zwangerschapshormonen.

Normaal gesproken zou je lichaam hier rustig op reageren, maar nu niet. Je hormonen, vooral progesteron, zorgen ervoor dat je tandvlees extra gevoelig wordt. Het wordt zachter, losser en bloedt veel sneller.

Stel je voor dat je huid opeens tien keer dunner en gevoeliger wordt – dat is ongeveer wat er met je tandvlees gebeurt.

Een klein beetje plak dat je normaal niet eens zou opmerken, zorgt nu voor een flinke ontsteking. Het treedt meestal op vanaf het tweede trimester, rond week 15 tot 20, en kan aanhouden tot na de bevalling.

Waarom gebeurt dit nu precies bij jou?

Het begint allemaal met die baby in je buik. Je lichaam maakt meer bloed aan en je bloedcirculatie wordt beter.

Dit is fantastisch voor je kindje, maar je tandvlees zwelt hierdoor licht op.

Het voelt niet alleen gevoeliger, het is ook echt anders van structuur. Het is alsof je lichaam alle prioriteit geeft aan de groei van je baby, en de normale afweer van je mond neemt even een kleine stap opzij. Daarnaast verandert je mondflora een beetje.

Je hebt misschien meer last van misselijkheid, en als je dan braakt, komen er maagzuren in je mond. Die zuren zijn ontzettend slecht voor je tandglazuur en irriteren je tandvlees nog verder. Als je dan ook nog eens trek krijgt in koolhydraten – denk aan die heerlijke chocolade of een stuk witbrood – en je poetst niet direct na het eten, geef je de bacteriën in je mond net wat extra voeding. Het is een perfect storm voor je tandvlees.

De juiste zorg: van poetsen tot de juiste producten

Hoe harder je tandvlees protesteert, hoe zachter je moet poetsen. Dat voelt misschien tegenstrijdig, maar het is de enige juiste aanpak.

Gebruik een zachte tandenborstel, zoals de Oral-B Pro-Expert Sensitive (rond de €5,-) of de Curaprox CS 5460 ultra soft (ongeveer €10,-). Die laatste heeft echt superzachte borstelharen die je tandvlees niet verder beschadigen. Je hoeft niet hard te drukken; masseer je tandvlees eigenlijk een beetje.

Tandpasta is ook een verhaal apart. Kies voor een variant die speciaal ontwikkeld is voor gevoelig tandvlees.

De Parodontax Complete Protection (€4,- tot €6,-) is een goede optie. Hij smaakt even wennen, maar hij helpt om het bloeden te verminderen. Gebruik daarnaast dagelijks flosdraad of interdentale borsteltjes.

Voor die laatste is de TePe Interdental Brush (maat 0,4 mm, rond de €3,- per verpakking) een uitkomst. Je stopt ze tussen je tanden en je verwijderd daar het plak wat je met een gewone borstel nooit kunt bereiken.

En dan die misselijkheid. Als je moet overgeven, spoel je mond dan direct met water.

Voeg eventueel een klein beetje baking soda toe aan het water (een theelepel in een glas) om de zuren te neutraliseren. Spoel, maar poets pas na minstens dertig minuten. Direct poetsen na het braken is het ergste wat je kunt doen, omdat je het glazuur dan nog zachter maakt en het makkelijker slijt.

Professionele hulp: ga naar de mondhygiëniste

Sommige dingen kun je niet alleen oplossen. Omdat je lichaam verandert, is het goed om te weten wat de invloed van hormonen op je huidtype tijdens de zwangerschap is; een mondhygiëniste is daarnaast je beste vriendin tijdens deze periode.

Zij kan een grondige reiniging doen die je zelf nooit kunt bereiken. Ze verwijdert tandsteen en hardnekkig plak op plekken waar je zelf niet bij kunt.

De kosten voor een consult bij de mondhygiëniste worden door de meeste basisverzekeringen vergoed, mits je aanvullend verzekerd bent. Check dit even, want het scheelt je zo €40 tot €70 per behandeling. Vertel je tandarts of mondhygiëniste dat je zwanger bent. Zij weten precies welke behandelingen veilig zijn. Ben je op zoek naar ontspanning? Kijk dan ook eens naar wat een professionele zwangerschapsmassage kost.

Een simpele controle of reiniging is altijd goed. Grote ingrepen, zoals het trekken van een verstandskies, proberen ze vaak uit te stellen tot na de bevalling, tenzij het echt niet anders kan.

Soms schrijven ze een speciaal mondwater voor, zoals Chloorhexidine (0,12%), dat je kortdurend kunt gebruiken om de ontsteking te bestrijden. Dit is alleen op recept verkrijgbaar.

Een checklist voor je bezoekje aan de praktijk:

• Geef aan dat je zwanger bent: Vermeld ook in welke week je zit.
• Vraag naar veilige pijnstillers: Paracetamol is meestal oké, ibuprofen liever niet in het derde trimester.
• Maak een afspraak in het tweede trimester: Dit is vaak de beste en meest comfortabele periode.

Praktische tips voor dagelijks gebruik

Het gaat om de kleine gewoontes die het hem doen. Wissel je elektrische tandenborstel met een zachte opzetborstel.

De Philips Sonicare Sensitive opzetborstels (rond de €12,- voor drie stuks) zijn duurder, maar ze zijn een stuk zachter en effectiever dan veel manuele borstels. Ze doen het werk voor je, je hoeft alleen maar zachtjes te bewegen. Timing is alles.

Poets je tanden vooral niet direct na het ontbijten als je misselijk bent. Wacht liever een halfuurtje tot je maag rustig is.

Als je veel trek hebt in tussendoortjes, probeer dan te kiezen voor kaas of noten in plaats van koekjes en snoep.

Producten die het leven makkelijker maken:

1. Mondwater zonder alcohol: Zoals Listerine Zero (€5,-). Alcohol droogt je mond uit en dat wil je niet.
2. Tongschraper: Van RVS of plastic (€3,- tot €10,-). Haalt bacteriën weg die slechte adem en ontstekingen veroorzaken.
3. Chewing gum met xylitol: Merken zoals Xylitol (€2,- per pakje). Dit is een suikervervanger die bacteriën in de mond doodt. Handig als je even niet kunt poetsen na het eten.

Kaas helpt zelfs om je mond te beschermen tegen zuren. En water, water, water. Drink de hele dag door om je mond vochtig te houden en bacteriën weg te spoelen. Onthoud: dit is tijdelijk.

Zodra je hormonen na de bevalling weer tot rust komen, trekt de ontsteking meestal vanzelf weg. Tot die tijd is het een kwestie van lief zijn voor je mond.

Een goede mondzorg tijdens je zwangerschap is niet alleen fijn voor jou, maar het voorkomt ook dat bacteriën via je bloed bij je ongeboren baby terechtkomen. Dus pak die zachte borstel, masseer je tandvlees en gun jezelf die extra aandacht. Vergeet ook niet goed voor je benen te zorgen; je doet het voor twee, en dat mag best gezien worden.