TENS-apparaat vs Ruggenprik: Pijnbestrijding tijdens de bevalling

Je bent op het punt beland dat je weeën voelt opkomen. De pijn wordt intenser, elke samentrekking van je baarmoeder voelt als een golf die over je heen spoelt.

Je bent op zoek naar verlichting, maar welke? In de wereld van pijnbestrijding tijdens de bevalling draait het vaak om twee giganten: de TENS-apparaat en de ruggenprik. Het zijn twee totaal verschillende benaderingen van pijn. De een geeft jou de controle, de ander geeft je een break van de hevigste sensaties. Laten we ze naast elkaar leggen, zonder blad voor de mond, zodat jij weet wat je kunt verwachten.

Hoe werkt dat ding eigenlijk, die TENS?

Een TENS-apparaat, dat staat voor Transcutane Elektrische Neurostimulatie, is een klein doosje dat je op je buik plakt. Je draagt het meestal op je onderrug of laag op je buik.

Via elektrodes stuurt het kleine elektrische signaaltjes naar je zenuwen. Die signaaltjes zorgen ervoor dat je hersenen minder pijnssignalen oppikken. Je voelt een tintelend of prikkelend gevoel dat je afleidt van de weeënpijn.

Je regelt de intensiteit zelf met een knopje. Je kunt het opzetten als een wee begint en het weer uitzetten als het rustig is.

Het is een stukje technologie dat je in eigen hand houdt. Veel vrouwen gebruiken TENS al vroeg in de ontsluitingsfase. Het werkt het best als je de elektrodes op de juiste plek plakt en de stroom langzaam opbouwt. Je kunt het apparaat ook gebruiken als je nog thuis bent en de weeën net beginnen.

Het is een fijn hulpmiddel om de pijn te managen zonder dat je meteen aan de medicijnen hoeft. Je kunt er rustig mee rondlopen of op een bal zitten. Het is een flexibele optie.

De ruggenprik: een directe ingreep

Een ruggenprik, oftewel een epiduraal, is een medische ingreep. Een anesthesist brengt een heel dun slangetje in je rug, net boven je ruggenmerg.

Via dat slangetje krijg je pijnstillende vloeistof toegediend. Het doel is simpel: je voelt geen pijn meer in je onderlichaam. Je zult de weeën voelen als druk of als een gespannen gevoel, maar de scherpe pijn is weg.

Dit geeft je vaak de kans om even bij te komen van de inspanning of om te slapen als de ontsluiting langzaam vordert. De ruggenprik wordt meestal gezet in het ziekenhuis, zodra je minimaal 3 à 4 centimeter ontsluiting hebt.

Het is een effectieve vorm van pijnbestrijding die vaak wordt ingezet bij langere of zwaardere bevallingen.

Je bent na het zetten van de prik vaak aan bed gebonden, omdat je benen slap kunnen worden. De verpleegkundige controleert regelmatig je bloeddruk en de hartslag van de baby. Het is een stukje medische begeleiding dat je deels overlaat aan specialisten.

De vergelijking: 5 criteria om je keuze te maken

Om te bepalen welke optie bij jou past, is het handig om ze op een aantal concrete punten te vergelijken. We kijken niet alleen naar wat het doet, maar ook naar wat het voor jou betekent tijdens en na de bevalling, net zoals je je voorbereidt op de belangrijke 20-weken echo.

• Prijs en vergoeding: Een TENS-apparaat koop je voor ongeveer €40 tot €60. Je kunt ze ook huren, vaak voor €15 tot €20 per week via een verloskundigenpraktijk of online. De aanschaf is een eenmalige kostenpost die je vaak voor meerdere kinderen kunt gebruiken. De ruggenprik is in Nederland in principe volledig vergoed door je basisverzekering, maar het is een medische handeling die in het ziekenhuis plaatsvindt. Je betaalt wel je eigen risico.
• Gebruiksgemak en controle: Bij TENS ben jij de baas. Jij bepaalt hoe sterk het tintelt en wanneer je het aanzet. Je bent niet afhankelijk van een arts die aanwezig moet zijn. Een ruggenprik moet worden gezet door een anesthesist. Je bent dus afhankelijk van diens beschikbaarheid. Eenmaal gezet, kan de dosering soms worden bijgesteld, maar je kunt het niet zomaar even uitzetten.
• Capaciteit (effectiviteit): TENS werkt goed tegen beginnende weeënpijn en geeft een gevoel van controle. De pijnstillende werking is vaak niet voldoende voor de ondragelijke pijn van de ontsluitingsfase en de persfase. Een ruggenprik is zeer effectief en verlicht vaak 100% van de pijn in het onderlichaam. Het is de krachtigste vorm van pijnbestrijding die we hebben.
• Invloed op je bewegingsvrijheid: Met TENS loop je vrij rond. Je kunt op de bal zitten, onder de douche staan, rondlopen. Je bent volledig mobiel. Na het zetten van een ruggenprik mag je vaak niet meer zelfstandig lopen. Je bent meestal aangewezen op bed of een bedrolstoel. Dit kan je gevoel van bewegingsvrijheid beperken.
• Bijwerkingen en gevolgen: TENS kent nauwelijks bijwerkingen. Je kunt een plekje onder de elektrodes wat gevoelig krijgen, of een lichte tinteling. Een ruggenprik heeft meer potentiële nadelen. Je bloeddruk kan dalen, je kunt last krijgen van jeuk, misselijkheid of koorts. Soms helpt de prik niet even goed en ontstaat er een 'gat' in de pijnbestrijding. Ook kan het de persweeën verzwakken, waardoor het persen langer duurt.

Kies voor de TENS als...

Je een natuurlijke bevalling wilt zonder medicijnen, maar wel wat hulp kunt gebruiken.

Je bent van plan om zolang mogelijk thuis te blijven en je wilt de weeën opvangen met een middel dat je zelf in de hand hebt. Je wilt graag actief blijven bewegen en verschillende houdingen uitproberen.

Je wilt je kindje na de geboorte meteen kunnen voelen en je benen goed kunnen gebruiken om te persen. Je bent op zoek naar een goedkope, niet-medische manier om de pijn te verdragen.

"Ik wilde zo lang mogelijk mijn eigen gevoel blijven volgen en niet vastliggen aan een infuus. De TENS gaf me net dat zetje in de rug waardoor ik de weeën beter kon opvangen."

Kies voor de ruggenprik als...

Je totaal bent uitgeput door de pijn en je lichaam niet meer tot rust kan komen.

De weeën zijn zo heftig dat je niet meer kunt ontspannen. Je een langere of zwaardere bevalling verwacht, bijvoorbeeld omdat je kindje in het stuitje ligt of je al een keizersnede hebt gehad.

Je hebt behoefte hebt aan rust om energie te sparen voor het persen. Je bent in het ziekenhuis en de verloskundige of gynaecoloog raadt het aan. Je wilt de pijn echt even helemaal weg hebben.

"Na 12 uur weeën opvangen was ik erdoorheen. De ruggenprik was voor mij de redding. Ik kon even bijkomen en met frisse moed beginnen met persen."

Een middenweg: de combinatie of andere opties

Je hoeft niet per se te kiezen tussen de twee. Veel vrouwen beginnen met een TENS-apparaat thuis.

Ze nemen 'm mee naar het ziekenhuis of de geboortecentrum. Als de pijn te intens wordt, kunnen ze alsnog kiezen voor een ruggenprik. De TENS kan ook naast de ruggenprik worden gebruikt, al is dat minder gebruikelijk.

De ruggenprik zorgt voor de diepe pijnverlichting, terwijl de TENS kan helpen bij het gevoel van controle. Er zijn ook andere opties voor pijnbestrijding tijdens je bevalling naast deze twee.

De ruggenprik is een vorm van pijnbestrijding via de zenuwen, maar je kunt ook kiezen voor pijnstilling via het bloed.

Denk aan remifentanil via een pompje (een morfine-achtig middel) of een ruggenprik met een lage dosis medicijnen die je zelf kunt bijdoseren (een PCEA). Ook de badbevalling is een fijn alternatief voor warmte en ontspanning zonder techniek. De keuze hangt af van hoe jij je voelt en hoe je bevalling verloopt. Luister naar je lichaam, zeker als je klachten ervaart door bekkeninstabiliteit, en bespreek de mogelijkheden met je verloskundige of gynaecoloog.