Kolven op de koudere dagen: Tips voor een goede toeschietreflex
Een koud windje waait langs het raam en jij zit op de bank. Je baby ligt heerlijk te slapen, maar jij voelt je borsten vol en zwaar aan worden.
Het is tijd om te kolven. Alleen die koude kamer, die koude slang en dat koude apparaat… het zorgt er soms voor dat je melkproductie even op een laag pitje staat. Herkenbaar? Je bent echt niet de enige.
De koudere dagen vragen net even iets meer van je lijf en je voorbereiding.
Je lichaam is een slimme machine. Het reageert op temperatuur. Als het koud is, trekken je bloedvaten samen.
Dat is heel handig om warmte te behouden, maar het kan je toeschietreflex (de melkstroom) flink in de weg zitten. Met een paar slimme trucs en de juiste spulletjes kom je deze dagen makkelijk door. Laten we even gaan zitten en kijken hoe we jouw kolfsessies comfortabel en effectief maken, ook als het vriest dat het kraakt.
Waarom kou je toeschietreflex in de weg zit
Je toeschietreflex is die eerste golf melk die vrijkomt als je borsten worden gestimuleerd. Het voelt als een prikkelend of vol gevoel, en de melk begint te stromen.
Dit proces wordt gestuurd door het hormoon oxytocine. Oxytocine is een gevoelig hormoon; het houdt van warmte, ontspanning en geborgenheid.
Kou is de tegenpool van ontspanning. Als jij of je borsten koud zijn, span je spieren ongemerkt een beetje aan. Je lichaam zet de verwarming laag en sluit de kraan een beetje.
De melkkanalen in je borsten vernauwen en je melkstroom vertraagt. Je kolft langer voor minder resultaat.
Dat is frustrerend, zeker als je 's avonds na een drukke dag met twee kinderen eindelijk even tijd hebt om te kolven. Het werkt ook andersom: spanning door de kou zorgt ervoor dat je minder makkelijk ontspant. Je bent meer met de kou bezig dan met het fijne gevoel van kolven. Je hoofd moet ook warm zijn en ontspannen. Als jij bibberend op een koude stoel zit, gaat je lichaam in de 'overleven'-stand en is er minder energie over voor de productie van melk.
De basis: warmte voor en tijdens het kolven
De simpelste oplossing is vaak de beste: warmte. Geef je borsten voor het kolven even een warmtebad.
Dit helpt de bloedvaten te ontspannen en de melkkanalen open te zetten. Je hoeft geen ingewikkelde dingen te doen; een simpele warme douche of het warme water van de wasbak werkt wonderen. Geen tijd voor een douche?
Gebruik dan een warmtekussen of een kruik. Leg deze voor het kolven ongeveer 10 minuten op je borsten.
Zorg dat het niet te heet is, je huid is gevoelig. Als je borsten warm en ontspannen aanvoelen, is de kans op een vlotte toeschietreflex veel groter. Sommige moeders hebben een speciaal warmte-oogkussen dat ze in de magnetron opwarmen; deze blijft lang warm en is precies goed om op de borst te leggen. Ook tijdens het kolven kan warmte helpen.
Er zijn speciale borstkompressen die je in de BH kunt dragen of die je op de borstflappen van je kolfapparaat kunt leggen. Ze zorgen voor een aangename temperatuur waardoor de melkstroom op gang blijft.
Denk aan merken als Lansinoh of Medela. Een warme sok met rijst die je in de magnetron opwarmt, is ook een goedkope en fijne hack.
De juiste kolf op koude dagen
Niet elke kolf is even geschikt voor koude dagen. De elektrische kolf van het ziekenhuis is vaak krachtig en heeft een constante temperatuur, maar die heb je meestal niet thuis.
Thuiskolfjes zijn soms wat gevoeliger voor temperatuurverschillen. Vooral de slang die van je borst naar de fles gaat, kan afkoelen en de melkstroom vertragen. Een goede optie voor koude dagen is een borstkolf met een warmte-functie, of een die goed geïsoleerd is.
De Medela Swing Maxi Flex is een populaire middenmoter (rond €150 - €180) die bekend staat om zijn comfort.
De slang is korter en de motor krachtig, waardoor de melk minder snel afkoelt. Een andere favoriet onder moeders is de Ardo Calypso (rond €140 - €170). Deze kolf is stil en heeft een goed systeem om de melk warm te houden. Wil je investeren in topkwaliteit?
Kijk dan naar de Spectra S1 Plus (rond €200 - €230). Dit is een hospitaalkwaliteit kolf die je thuis kunt gebruiken.
Hij is dubbelzijdig te gebruiken, waardoor je dubbel zo snel klaar bent (scheelt weer koude minuten!). Bovendien heeft deze kolf een ingebouwde batterij, zodat je niet aan een koud stopcontact vastzit. Je kunt hem makkelijk meenemen naar de bank of de bank met kussens opwarmen zonder dat je een verlengsnoer nodig hebt.
Voor de budgetbewuste moeder is de BabyBrezza Pro (rond €80 - €100) een prima optie.
Accessoires die het verschil maken
Hij is minder stil en zwaar, maar de functies zijn goed. Let wel op: bij deze goedkopere modellen koelt de melk in de slang sneller af. Zorg er dan extra voor dat je de slang warm houdt (zie de tip hieronder over de sok).
Naast de kolf zelf zijn accessoires essentieel. Een must-have voor de koude dagen is een handsfree bh.
Merken als Simple Wishes (rond €25 - €35) of de varianten van Boob Design (rond €40) houden je kolfbekers stevig op hun plek, maar laten je handen vrij. Waarom is dat belangrijk bij kou?
Omdat je je handen warm kunt houden in zakken of om een kop thee te doen. Bovendien kun je met je vrije hand je borst masseren of een warmtepack vasthouden. Je hoeft niet constant de kolfbekers tegen je borst te drukken, wat vermoeiend is en koude handen geeft.
Een andere handige accessoire is een kolfschild die goed aansluit (flange). Vergeet ook niet om regelmatig je slangetjes van je kolf te reinigen, want veel vrouwen gebruiken te grote maten.
Als er koude lucht tussen het schild en je borst komt, koelt alles af. De juiste maat (vaak kleiner dan je denkt, rond de 21mm of 24mm) zorgt voor een betere zuigkracht en minder koude luchttoevoer. Merken als Pigeon of Lactech hebben goede maten te koop (rond €10 - €15 per stuk).
Praktische tips voor een warme kolfervaring
Hieronder vind je concrete tips die je meteen kunt toepassen. Dit zijn de trucjes die moeders met elkaar delen tijdens de borstvoedingsgroep op het consultatiebureau.
Laten we eerlijk zijn: kolven is soms gewoon een gedoe. Zeker als je moe bent en het koud is.
- Verwarm de fles en de slang: Spoel de fles en de slang even om met warm water voordat je begint. Giet het water eruit en kolf direct. Dit voorkomt dat de eerste druppels meteen afkoelen.
- De sok-truc: Neem een schone, warme (wollen) sok. Stop de kolfslang erdoorheen. Dit isoleert de slang en houdt de melk warm tot aan de fles. Ziet er misschien grappig uit, maar het werkt!
- Draag laagjes: Trek een hemdje aan dat je makkelijk omhoog kunt doen en een vest dat je makkelijk uittrekt. Zo kom je snel bij je borsten zonder je helemaal uit te moeten kleden en af te koelen.
- Neem een warme kruik mee naar bed: Als je 's nachts moet kolven, leg dan een kruik in je bedje voordat je opstaat. Als je terugkomt, is het bed nog warm. Dat maakt het opstaan een stuk minder zwaar.
- Drink warme dranken: Een kop warme melk met kurkuma of een kruidenthee (venkel, brandnetel) doet wonderen voor je warmtegevoel en ontspanning.
- Knijpen en masseren: Tijdens het kolven masseer je borst stevig van buiten naar de tepel toe. Dit helpt de melk door de koude kanalen te persen.
De mentale kant van koude kolfmomenten
Probeer het moment te zien als een rustmomentje voor jezelf. Zet een fijn muziekje op, doe een warming oil van Weleda of Rosie Greentea op je borsten (dit voelt niet alleen fijn, maar ruikt ook lekker en helpt ontspannen). Denk niet: "Ik moet kolven." Denk: "Ik gun mezelf even 15 minuten warmte en rust." Dit shift in denken helpt je lichaam om oxytocine aan te maken en je toeschietreflex op te wekken. Zorg dat je comfortabel zit.
Gebruik kussens in je rug. Zet je voeten op een warme voetenbank of sokken.
Maak het jezelf zo comfortabel mogelijk. Je hoeft niet perfect te zijn. Soms lukt het kolven niet goed door de kou. Dan gebeurt het.
Het is niet erg. Je kunt de volgende keer weer proberen.
Of geef je kindje de borst vaker als het wakker wordt. Elke druppel is meegenomen, maar je mentale gezondheid is belangrijker.
Dwing jezelf niet tot prestaties die niet haalbaar zijn in een koud huis.
Opslaan en vervoeren bij lage temperaturen
Als je moeite hebt gehad om de melk te kolven, wil je natuurlijk niet dat het bederft zodra je het in de koelkast zet of meeneemt naar het werk.
Kou is eigenlijk je vriend bij het bewaren van melk, maar je wilt niet dat de melk te snel afkoelt na het kolven. Het verschil in temperatuur kan de kwaliteit aantasten. Gebruik altijd borstvoedingszakjes van betrouwbare merken als Medela of Lansinoh. Deze zijn speciaal gemaakt en steriel.
Zorg dat je de lucht er zo veel mogelijk uitdrukt voor je ze dichtvouwt. Leg ze niet direct op een koud aanrecht, maar zet ze meteen in de koelkast (achterin, waar het koudst is).
Neem je de melk mee? Gebruik dan een koeltas met koelblokken.
Geen ijsklontjes, die smelten en maken je tas nat. Een goed koelblok (bijvoorbeeld van Frio, rond €15 - €20) blijft lang koud en is speciaal voor borstvoeding. Zo weet je zeker dat je moeite beloond wordt en je kleintje straks een warme, veilige maaltijd krijgt.
Vertrouw op je lichaam. Het heeft je baby 9 maanden gedragen en weet precies wat het moet doen.
Soms heeft het gewoon een beetje extra warmte en zorg nodig om de motor op te warmen. Met deze tips ben je de kou de baas en wordt kolven onderweg op koude dagen weer een stuk fijner.