Is het erg als mijn kind nog niet praat met 2 jaar?

Stel je voor: je kindje is net twee geworden. De taart is op, de ballonnen zijn leeg. En jij?

Jij maakt je stiekem een beetje zorgen. Want alle andere peuters op het kinderdagverblijf kletsen de oren van hun hoofd, en jouw kleine hummel?

Die begint met z’n mond vol tanden als je vraagt wat hij wil eten. Is dit normaal? Moet je je zorgen maken? Ik snap die onzekerheid heel goed. Even diep ademhalen. Je bent niet de enige en het is bijna nooit een reden voor paniek.

Waarom taalontwikkeling zo’n big deal is (en waarom het goed komt)

Taal is zoveel meer dan alleen woordjes zeggen. Het is de sleutel tot de wereld van je kind.

Het begint al veel eerder, met het begrijpen van taal. Je peuter snapt veel meer dan hij of zij zelf kan zeggen.

Die ontwikkeling gaat in sprongen, en die sprongen zien er bij iedereen anders uit. Waarom dit zo belangrijk is? Omdat communicatie de basis is voor alles. Voor het uiten van behoeften (“ik heb honger”), voor het spelen met vriendjes (“mag ik ook?”) en voor het opbouwen van die hechte band met jou.

Een peuter die niet praat, kan gefrustreerd raken. En eerlijk? Jij ook.

Want je wilt je kindje zo graag begrijpen. Denk aan het verschil tussen passieve en actieve taal. Passief is wat je kind begrijpt (“ga je schoenen aan doen?”).

Actief is wat het zelf zegt. Bij veel peuters is het passieve taalgebruik veel verder ontwikkeld dan het actieve.

Ze weten wat een “schoen” is, maar noemen het nog niet. En dat is vaak prima.

De meeste kinderen die laat praten, halen hun leeftijdsgenootjes in zonder enige hulp. Hun motoriek of hun sociale ontwikkeling kan juist top zijn.

Het klinkt eng, maar wat is nu echt ‘laat’?

Even de feiten op een rijtje, zonder ingewikkelde theorie. Een kind van 2 jaar heeft gemiddeld zo’n 50 tot 200 woordjes in z’n woordenschat.

Dat klinkt als veel, maar bedenk dat ‘mama’ en ‘papa’ ook meetellen. En ‘niet’ en ‘meer’. En ze beginnen vaak met zinnetjes van twee woorden: “papa auto” of “meer koek”.

Is je kind twee en heeft het nog geen 50 woorden? Of gebruikt het nog geen twee-woorden-zinnetjes?

Dan spreken we inderdaad van een ‘taalontwikkelingsachterstand’. Klinkt heftig, hè? Maar een achterstand is geen definitieve diagnose.

Het is een momentopname. Voor veel kinderen is het simpelweg een kwestie van tijd. Deze vuistregel helpt om je zorgen in perspectief te zetten: praat je kindje wel, maar verstaat bijna niemand het? Kijk in de tussentijd ook eens naar de adviezen voor schermtijd per leeftijd, want ook dat is vaak een fase.

Zegt je kindje nog geen 20 woorden en gebruikt het geen gebaren? Dan is het verstandig om even door te pakken. Soms zijn er ook andere signalen van hoogbegaafdheid bij jonge kinderen die opvallen. De logopedist ziet deze kinderen dagelijks en weet precies wat de volgende stap is.

De signalen waarop je kunt letten (en wanneer je echt actie onderneemt)

Je hoeft niet te wachten tot je kind 3 is om hulp te zoeken.

Integendeel, hoe eerder je begint, hoe makkelijker het is. De wachtlijsten voor logopedie kunnen oplopen, dus een telefoontje eerder is nooit verkeerd. Bespreek je zorgen met het consultatiebureau of de leerkracht op het kinderdagverblijf. Hier zijn een paar rode vlaggen.

1. Je kind reageert niet als je z’n naam roept. Alsof het doof is, terwijl het fysiek gezond is.
2. Je kind gebruikt geen enkele vorm van communicatie. Geen gebaren, geen puntend met z’n vinger, geen geluiden om aandacht te vragen.
3. Je kind lijkt gefrustreerd omdat jullie elkaar niet begrijpen. Heel veel huilen zonder duidelijke reden.
4. Je kind zegt echt nog geen 20 losse woorden op z’n tweede verjaardag.

Als je deze herkent, is het tijd voor actie: Twijfel je? Bel altijd. Een simpele screening bij de huisarts of het consultatiebureau kan je een heel stuk geruster stellen of juist het juiste zetje geven.

Thuis aan de slag: tips die écht werken

Gelukkig kun je zelf enorm veel doen. Je hoeft geen taalcoach in te huren voor €80 per uur.

De beste oefeningen zitten ‘m in de kleine momenten van alledag. Het draait allemaal om interactie en herhaling. En plezier maken!

• Doe de echo: Als je kind zegt “bal”, zeg jij terug “Ja, een rode bal! Gooi de bal maar.” Je herhaalt het woord en maakt het net ietsje langer. Zo bouw je stap voor stap op.
• Geef het de tijd: Stel een vraag en tel in je hooff langzaam tot tien. Geeft je kind de ruimte om te bedenken wat het wil zeggen, in plaats van dat jij het antwoord al invult.
• Lees voor met boekjes die passen: Kies voor stevige kartonboekjes met plaatjes van dingen die je kind kent (dieren, auto’s). Vraag niet “Wat is dit?” maar zeg “Kijk, een koe! De koe doet boe.”
• Spreek met je baby nog voordat hij praat: Dit klinkt logisch, maar doe het echt. Vertel wat je doet terwijl je luiers verschoont of boodschappen doet. “Nu doen we je broekje aan. Hebben we sokjes nodig? Ja, sokjes!”

Niemand wordt vrolijk van preken. Investeer in een goed voorleesboek. De ‘Kijk eens boeken’ van Uitgeverij Zwijsen kosten ongeveer €10 en zijn perfect.

Ze zijn simpel en herkenbaar. Je hoeft de tekst niet perse voor te lezen; het gaat om het benoemen van de plaatjes en het verhaal dat jij erbij vertelt.

De stap naar de logopedist: wat kun je verwachten?

Als je de stap zet naar de logopedist, is dat geen straf. Het is vooral een feest van herkenning.

De logopedist is een expert in het stimuleren van taal. De eerste afspraak is een intake.

Ze kijkt naar het totaalplaatje: hoe reageert je kind, wat doet het wel en niet? Dit kost meestal niets, want logopedie voor kinderen onder de 18 jaar wordt volledig vergoed vanuit de basisverzekering (verplicht eigen risico wel). De logopedist geeft je concrete oefeningen voor thuis.

Denk aan het aanleren van klanken of het stimuleren van de mondspieren. Soms is er een specifiek programma nodig, zoals de Taal voor Peuters methode. Ook bij uitdagend gedrag, zoals waarom bijten peuters, biedt een gestructureerde aanpak houvast. Dit is een gestructureerde aanpak die de woordenschat een boost geeft. Ze werkt vaak met spelletjes die specifiek gericht zijn op de taalontwikkeling van jouw kind.

Spelenderwijs leren is het toverwoord. Ze kan ook een doorverwijzing regelen voor onderzoek naar het gehoor, als ze vermoedt dat dit een rol speelt.

Een afspraak duurt meestal 20 minuten tot een halfuur. De frequentie hangt af van wat er nodig is, vaak 1x per week.

Onthoud dit: je doet het niet omdat er iets ‘mis’ is met je kind. Je doet het omdat je kind een extra steuntje in de rug kan gebruiken. Net als dat je een traplift aanschaft voor je oma, niet omdat ze niet kan lopen, maar om het haar makkelijker te maken.

Jij bent je kind zijn traplift. Twijfel je nog steeds?

Ik geef je nog één gouden tip: film je kind een minuutje. Gewoon met je telefoon. Doe dit een week later nog een keer.

Kijk de beelden terug. Je zult zien dat je in die week vaak al vooruitgang ziet die je in het dagelijks leven mist.

Je bent zo met het kind zelf bezig dat je de ontwikkeling niet bewust waarneemt.

De camera liegt niet. En misschien ontdek je dan dat je kind al veel meer praat dan je dacht.