Borstvoeding geven als je weer aan het werk gaat: Je rechten

Je bent net terug van je verlof en je hoofd zit vol met babyvoedingen, luiers en gebroken nachten. En dan begint het werk weer.

Hoe combineer je borstvoeding met een fulltime baan? Je voelt je misschien onzeker. Mag je wel kolven? Wanneer?

Hoe zit het met betaald? Goed nieuws: je hebt flink wat rechten.

We leggen het simpel uit, zonder ingewikkelde taal. Je hoeft niet te kiezen tussen carrière en borstvoeding. Je kunt beide doen.

Waarom deze rechten er echt toe doen

Borstvoeding geven is een keuze. Maar het is ook een recht.

Je lichaam heeft hard gewerkt om je baby te voeden. Nu je weer werkt, wil je die band graag vasthouden. Het is fijn voor je baby en voor jou.

Het bespaart geld en geeft rust. Maar het vraagt tijd en ruimte.

Zonder ondersteuning op het werk lukt het bijna niet. Daarom heeft de wetgeving hier duidelijke regels voor. Stel je voor: je zit op je werk en je borsten voelen vol aan. Je kindje thuis huilt niet, maar jij voelt de druk. Je moet kolven. Nu.

Je wettelijke rechten op een rij

Niet over een uur. Dit is geen luxe.

Het is een lichamelijke behoefte. En het voorkomt pijnlijke borsten of zelfs een borstontsteking. Je werkgever moet hier ruimte voor maken.

Dat is niet aardig, dat is wettelijk. In Nederland heeft elke moeder die borstvoeding geeft recht op betaalde kolftijd.

Dit staat in de Wet arbeid en zorg. Je hoeft dit niet te betalen uit je eigen vrije tijd. Het is werktijd. De regel is simpel: je hebt recht op een derde van je werkdag aan kolftijd.

Werkt je fulltime, 8 uur? Dan heb je recht op ongeveer 2,5 uur betaalde tijd om te kolven.

Hoe verdeel je dit? Meestal kolven moeders drie keer per dag op het werk.

De praktische kant: kolven op het werk

Een ochtend-, middag- en einde-dag-sessie. Elke sessie duurt ongeveer 20 tot 30 minuten. Tel daar de tijd bij op om naar de kolfruimte te lopen, je spullen klaar te zetten en schoon te maken.

Reken op 45 minuten per keer. Je werkgever mag deze tijd niet weigeren.

Wel mag hij vragen om de tijden in te plannen, zodat het werk door kan draaien. Let op: deze rechten gelden voor de eerste negen maanden na de geboorte van je kind. Daarna mag je werkgever de kolftijd nog steeds toestaan, maar het is niet meer wettelijk verplicht. De meeste moeders kolven langer dan negen maanden, zeker als je kindje nog geen 1 jaar is.

Bespreek dit altijd met je leidinggevende. Je hebt dus tijd nodig.

Maar waar kolf je? In een hoekje bij de printer is niet ideaal. Je werkgever is verplicht een geschikte kolfruimte te bieden.

Dit hoeft geen luxe kamer te zijn, maar het moet wel voldoen aan een paar eisen.

Een stoel, een tafel, een stopcontact en privacy. Geen toilet, dat is niet hygiënisch en niet privé. Veel bedrijven hebben tegenwoordig een speciale moederruimte.

Hier staan vaak al kolftoestellen en een koelkast. Handig! Weet je niet of je bedrijf dit heeft?

Financiële vergoeding: krijg je betaald?

Vraag het bij HR of je leidinggevende. Is er geen ruimte?

Dan mag je een schone, afgesloten kamer gebruiken, zoals een lege vergaderruimte. Over kolftoestellen gesproken: je kunt een elektrische kolf gebruiken. Een handkolf is te traag voor op het werk.

Een goede dubbele kolf, zoals de Medela Swing Maxi of de Philips Avent Natural, kost tussen de €150 en €250.

Sommige verzekeringen vergoeden dit. Check dit goed! Een elektrische kolf kolft sneller en stimuleert je melkproductie beter. Ideaal als je maar weinig tijd hebt. Je hebt ook accessoires nodig.

Bewaarzakjes of flesjes voor de melk, een koeltas met koelelementen (bijvoorbeeld van Frosch of Difrax, rond €15 tot €25) en een borstkompres voor als je lekt. Zorg dat je een setje op je werk hebt liggen, zodat je niet elke dag hoeft te sjouwen.

Ja, je krijgt betaald voor je kolftijd. Het is gewoon werktijd. Je bouwt er ook vakantiedagen en pensioen op.

Het is dus geen onbetaald verlof. Je salaris loopt door.

Dit is een groot verschil met bijvoorbeeld België, waar kolftijd soms onbetaald is. In Nederland is het geregeld. Daarnaast is er een borstvoedingscompensatie.

Stappenplan: zo regel je het met je werkgever

Dit is een vergoeding voor de tijd die je extra nodig hebt voor kolven. Je werkgever kan dit zelf regelen.

Soms is dit een extra vergoeding per uur, soms is het gewoon doorbetaalde tijd. Vraag altijd naar de afspraken in je bedrijfsreglement.

1. Zeg dat je borstvoeding geeft en dat je wilt kolven op het werk.
2. Vraag naar een geschikte kolfruimte.
3. Spreek af hoe vaak je gaat kolven (meestal 3 keer per dag).
4. Vraag naar de betaalde kolftijd en hoe je dit plant.
5. Vraag of er een kolfapparaat aanwezig is. Zo niet, vraag of je er één mag aanschaffen via de zaak (soms mag je deze aftrekken van je belasting).
6. Maak afspraken over je melk. Waar bewaar je het? In de bedrijfskoelkast? Zorg dat je een label plakt met je naam en datum.
7. Leg de afspraken vast. Vraag om een e-mail of notulen. Zo voorkom je misverstanden.

Is er niets geregeld? Dan geldt de wettelijke regel: betaalde tijd. Wat als je werkt in de zorg of op een school?

Daar zijn vaak al afspraken over gemaakt. In de CAO (Collectieve Arbeidsovereenkomst) staan soms extra regels. Check je CAO.

Praktische tips voor een soepele start

Werkt je bij een klein bedrijf? Dan is de wet je beste vriend. Je kunt altijd terugvallen op de Wet arbeid en zorg. Let op: als je minder dan 3 uur per dag werkt, heb je geen recht op drie kolftijden.

Dan spreek je met je werkgever af hoe vaak en hoe lang je kunt kolven. Meestal is één keer per dag dan voldoende.

• Plan je kolftijd in je agenda. Net als een vergadering. Zo neemt niemand deze tijd in beslag.
• Neem je kolfspullen mee. Een handige kolf tas van Medela of Noppies (€30-€50) is ideaal. Stop er een koeltas, flesjes en schoonmaakdoekjes in.
• Drink genoeg water. Een fles van 500 ml bij je kolfset helpt. Melkproductie vraagt vocht.
• Eet gezond en regelmatig. Een bakje noten of fruit geeft je energie. Je lichaam werkt hard.
• Zoek lotgenoten. Vraag collega’s die ook borstvoeding hebben gegeven om tips. Ze weten hoe het voelt.
• Neem de tijd voor jezelf. Sluit even je ogen tijdens het kolven. Gebruik een rustige app, zoals een meditatie-app voor moeders. Dit helpt je melk beter te laten stromen.
• Check je melkvoorraad. Thuis kun je kolven voor de volgende dag. Zo hoef je op het werk niet altijd alles leeg te kolven. Dit geeft rust.

Je hoeft niet te wachten tot je eerste werkdag. Begin op tijd. Twee weken voor je terugkomt, plan je een gesprek met je leidinggevende of HR. Wees duidelijk en zelfverzekerd.

Je doet dit voor je kind en voor je gezondheid. Als je werkgever weigert, kun je een beroep doen op de wet.

Je mag niet worden benadeeld omdat je borstvoeding geeft. Dit is discriminatie. Schakel een vertrouwenspersoon of de vakbond in. Borstvoeding geven in het openbaar en op het werk voelt soms spannend, maar je staat in je recht.

Je bent moe, je kindje mist je en je moet wennen aan je werkritme. Toch kun je dit aan.

De eerste weken zijn het wennen, daarna went het. Zorg dat je een routine bouwt.

Samenwerken met je partner en gezin

Denk ook aan je kleding. Draag een voedingsbh van bijvoorbeeld Cake Maternity (rond €50) en een voedingstop. Dit maakt kolven makkelijker.

Je hoeft je shirt niet helemaal uit te trekken. Handig en discreet.

Je hoeft niet perfect te zijn. Soms lukt het kolven niet meteen. Soms is je melkproductie minder op het werk. Dat is normaal. Blijf drinken, ontspan en vertrouw op je lichaam.

Je doet het goed. Borstvoeding geven terwijl je werkt, doe je niet alleen.

Je partner kan helpen. Laat hem of haar ’s ochtends de baby verzorgen terwijl jij kolft. Of geef een fles bewogen melk als je thuiskomt.

Zo blijft je partner betrokken en krijg jij even rust. Thuis kun je de melk die je op het werk kolft, invriezen.

Gebruik diepvrieszakjes van Lansinoh (€10 voor 25 stuks). Zo bouw je een voorraad op. Handig voor als je een keer moet overwerken of ziek bent.

Vergeet niet de datum te schrijven. Melk is 3 maanden houdbaar in de vriezer.

Je kindje went aan de fles. Geef de eerste fles melk als je nog thuis bent, zeker als je je afvraagt hoe het zit met alcohol en borstvoeding combineren.

Zo went je baby aan de smaak en de tepelhoed. Gebruik een fles van Difrax (€10-€15) die lijkt op de borst. Dit voorkomt tepelverwarring. En als je uiteindelijk de borstvoeding rustig wilt afbouwen: geniet ervan.

Je bent een moeder die werkt en borstvoeding geeft. Dat is knap.

Je combineert twee werelden. Het is soms vermoeiend, maar ook heel waardevol. Je bent niet alleen. Duizenden moeders gaan je voor.